Автор: Ядрихинская Февронья Васильевна Статус: бюджетный Форма обучения: очная Итоговый документ: документ установленного образца о повышении квалифиакции(удостоверение) Объем: 72 часа Основные дидактические единицы программы.
Саха дьонугар олоҥхобут аан дойдуга тиийэ аатыран, духуобунай шедевр быһыытынан сыаналаммыта киэн туттуубут. 2007-2015сылларга республикатааҕы олоҥхону харыстааһын, чинчийии уонна тарҕатыы тус сыаллаах программа сүрүн соруктарыттан биирдэстэрэ олоҥхону дириҥник, араас хайысхалаахтык үөрэтии уонна ону үөрэх ситимигэр киллэрии буолар.
Олоҥхо – саха норуотун духуобунай уонна материальнай өттүнэн эпическэй нэһилиэстибэтэ. Олоҥхо философиятын чинчийэн, дириҥник үөрэтэн кэлэр кэскилбитигэр тиэрдэр учуутал(иитэээччи) ытык иэһэ. Олоҥхо киһи сирдээҕи аналын туһунан өйдөбүлү иитэр-үөрэтэр, киһи кыаҕын, үтүөтүн уруйдуур, уран тылга уһуйар, күүстээх санааны күөдьүтэр, эрэл эрчим санааны иҥэрэр ураты тыыннаах. Олоҥхо төрөөбүт дойдуга тапталы, аймах дьон көҥүллэрин көмүскүүрү ытык иэс курдук өйдүүрү иитэр буолан, сырдыкка ыҥырар, инникигэ эрэли үөскэтэр.
Куурус сыала: Норуот үйэлэргэ муспут муудараһа түмүллүбүт айымньытын, олоҥхо көмөтүнэн сиэрдээх майгылаах, олоххо бэлэмнээх киһини (үөрэнээччини) үөрэтэн-иитэн таһаарыы.
Куурус соруктара:
- Олоҥхо сүрүн санаатын – сир үрдүгэр эйэлээх, дьоллоох олох түстэниитин, олоххо, киһиэхэ таптал баар буолуутун, хараҥа күүс кыайтарыытын, үрүҥ күүс өрөгөйдөөһүнүн быһаарыы.
- Олоҥхо сүрүн суолтатын- төрөөбүт дойдуга тапталга, үтүөҕэ-кэрэҕэ тардыһыыга, кыамматы, кырдьаҕаһы харыстааһыҥҥа, көҥүл олоҕу көмүскээһиҥҥэ иитии.
- Олоҥхо тылын-өһүн ыччаппытыгар иҥэрии.
- Олоҥхо-төрүт култуура, фольклор сайдарыгар бигэ тирэх буоларын тиэрдии.
Куурус практическай суолтата:
Саха оҕото этигэр-хааныгар иитиэхтии сылдьар сүдү күүһүн уһугуннаран, онно тирэҕирэн, оҕону сайыннарыы, сайдыылаах омуктары кытта тэҥҥэ турар өйү-санааны биэрии, этигэр-хааныгар иҥэрии, аныгы олох сайдыытын бары өрүттэрин ылынар, сөптөөх усулуобуйаны тэрийэн атын таһымҥа таһаарыы сүрүн күүһүн кыаҕын олоҥхобутуттан сомсон, онно тирэҕириэхпитин наада. Олоҥхо философиятын, идеятын этигэр-хааныгар иҥэриммит үрдүк култууралаах, эргиччи сайдыылаах ыччаты уһааран таһаарарга дьулуһуохтаахпыт.
Киһи аймах үйэлэр тухары сүппэт-оспот үтүө сиэрин-майгытын, олох туһугар туруулаһар охсуһуу наадатын, эр санааланыы күүһүн, кэрэ, үтүө быһыы-майгы үйэлээҕин, киһи олоҕо бүтүн норуотун олоҕор суолталааҕын олоҥхо философията кэрэһэлиир. Биллиилээх учуонайдар олоҥхо саха норуота үйэлэргэ уһаарыллыбыт өркөн өйүн, айыллыбыт олоҕун философиятын, өйүн-санаатын, сиэрин- майгытын кылаанын, дьоҥҥо дьайар сүдү күүһүн өйдөөн, ыччаты иитиигэ-үөрэтиигэ туһанар сорук турарын тоһоҕолоон бэлиэтииллэр.
Куурус истээччилэригэр ирдэбиллэр:
- Федеральнай госудстандарт ис хоһоонун, ирдэбиллэрин билиэхтээх, олоҥхону кытта алтыһыннаран, тэҥҥэ тутан үөрэтиэхтээх.
- Үөрэтии-иитии эйгэтигэр олоҥхо бары кыаҕын толору туһаныахтаах.
- Учуутал тус иитэр-үөрэтэр(педагогическай) үлэтигэр иҥмит олоҥхо туһунан билиитин алтыһыннарыахтаах.
- Информационнай компьютернай технологияны куурус тематыгар сөп түбэһиннэрэн туттуохтаах.
- Олоҥхо идеятын этигэр-хааныгар иҥэриммит үрдүк култууралаах, эргиччи сайдыылаах оҕону уһааран таһаарарга дьулуһуохтаах.
Куурус программатын үөрэтиигэ, иҥэриигэ үлэ араас көрүҥүн алтыһыннарыы: лекциялар, бөлөҕүнэн практическай дьарыктар, семинардар, аһаҕас уруоктар, маастар кылаастар, араас консультациялар(биирдиилээн, бөлөҕүнэн) о.д.а.
Куурус программата 4 модультан турар:
Модуль I. Олоҥхо өйдөбүлэ. Иитэр-үөрэтэр суолтата.
Модуль II. Олоҥхо иитэр–үөрэтэр хайысхалаах программалара.
Программалар сүрүн тосхоллоро.
Модуль III. Олоҥхону ырытыы. Ытык өйдөбүллэр суолталара. Модуль IV. Олоҥхону чинчийии. Тылын чинчийии. Тылбаастааһын. Үөрэх кээмэйэ: 72 чаастаах Саха тылын уонна литературатын, төрүт култууратын, эбии үөрэхтээһин педагогтарыгар ананар. Учебно-тематический план|
№ |
Разделы (модули) и темы |
Всего час. |
В том числе |
Формы контроля |
|
|
I |
Олоҥхо өйдөбүлэ. Иитэр-үөрэтэр суолтата. |
16 |
8 |
8 |
Олоҥхо туһунан биллиилээх дьон этиилэрин, санааларын ырытыһыы. Олоҥхо туһунан бэйэ быһаарыытын суруйуу. Санаа атастаһыы. Сыһыарыы 1. |
|
II |
Олоҥхо иитэр–үөрэтэр хайысхалаах программалара. Программалар сүрүн тосхоллоро. |
16 |
8 |
8 |
Ыйыллыбыт оҥкулунан бэйэ программатын оҥоруу (Сыһыарыы 2) |
|
III |
Олоҥхону ырытыы. Ытык өйдөбүллэр суолталара. |
20 |
10 |
10 |
Олоҥхону бэриллибит оҥкулларынан ырытыы. Олоҥхо ытык өйдөбүллэрин иитии-үөрэтии ис хоһоонугар туттуу(дьарык холобуругар). 3-№-дээхсыһыарыы |
|
IV |
Олоҥхону чинчийии. Тылын чинчийии. Тылбаастааһын. |
20 |
10 |
10 |
Олоҥхо туһунан чинчийиилэри бэлиэтэнии. Олоҥхо тылын сорудахтартан талан чинчийии. Суругунан үлэ. Презентация. 4,5-№-дээх сыһыарыылар |